Na vochtige dagen staan ze ineens overal: paddenstoelen. In het bos, in de tuin, langs de berm en soms in de paardenweide. De meeste dieren laten ze met rust, maar vooral honden kunnen nieuwsgierig genoeg zijn om ervan te eten.
Dat is niet altijd onschuldig. Sommige wilde paddenstoelen kunnen maag-darmklachten, neurologische verschijnselen en in ernstige gevallen lever- of nierschade veroorzaken.
In het kort
Heeft uw hond, kat of paard een onbekende wilde paddenstoel gegeten? Neem dan contact op met uw dierenarts. Maak foto's van de paddenstoel, inclusief onderzijde en steel, en bewaar indien mogelijk een exemplaar. Wacht niet op klachten, want sommige giftige soorten geven pas uren later verschijnselen.
Waarom vooral honden risico lopen
Honden onderzoeken hun omgeving graag met hun bek. In een studie naar 421 gevallen van paddenstoelenopname bij honden was ruim 72% van de dieren jong. In 45% van de gevallen bleek de gegeten soort niet giftig, maar er kwamen ook ernstige en dodelijke vergiftigingen voor.
Dat maakt zelf beoordelen lastig: een onschuldige en een gevaarlijke soort kunnen sterk op elkaar lijken.
Katten eten minder vaak paddenstoelen, maar opname kan ook bij hen schadelijk zijn. Bij paarden komt paddenstoelvergiftiging minder vaak voor, maar onbekende paddenstoelen in de weide kunt u het beste verwijderen.
Welke klachten kunnen optreden?
De klachten hangen af van het type paddenstoeltoxine.
Mogelijke verschijnselen zijn:
- Braken en diarree.
- Buikpijn.
- Kwijlen.
- Wankelen of trillen.
- Sufheid of afwijkend gedrag.
- Toevallen.
- Benauwdheid.
- Lever- of nierproblemen.
Sommige toxinen geven al binnen minuten klachten. Bij andere gevaarlijke soorten, zoals amatoxinebevattende paddenstoelen, kunnen de eerste verschijnselen pas 6 tot 12 uur na opname ontstaan.
Dat is verraderlijk: een dier dat kort na opname nog normaal lijkt, is niet automatisch buiten gevaar.
De groene knolamaniet: extra gevaarlijk
De groene knolamaniet, Amanita phalloides, bevat amatoxinen. Deze stoffen kunnen ernstige leverschade veroorzaken.
Een dier kan eerst maag-darmklachten krijgen en daarna tijdelijk beter lijken. Ondertussen kan de leverschade zich verder ontwikkelen. Bij honden zijn ernstige en dodelijke vergiftigingen door amatoxinebevattende paddenstoelen beschreven.
Wat doet u als uw dier een paddenstoel eet?
Volg deze stappen:
- Voorkom verdere opname.
- Maak foto's van bovenkant, onderkant, steel en groeiplaats.
- Bewaar indien veilig mogelijk een volledig exemplaar.
- Noteer wanneer en hoeveel uw dier mogelijk heeft gegeten.
- Bel uw dierenarts.
Probeer uw dier niet zelf te laten braken met zout, waterstofperoxide of andere huismiddelen. Of braken veilig en zinvol is, hangt af van de situatie.
Een paard kan anatomisch niet braken. Bij vermoedelijke opname is daarom direct overleg met de dierenarts belangrijk.
Signaal-actie: wanneer moet u direct handelen?
| Wat u ziet | Wat u doet |
|---|---|
| Onbekende paddenstoel gegeten | Dierenarts bellen en foto maken |
| Braken, kwijlen of diarree | Direct overleggen |
| Wankelen, trillen of toevallen | Spoed |
| Dier lijkt eerst ziek en daarna beter | Niet afwachten, dierenarts bellen |
| Benauwdheid of ernstige sloomheid | Direct spoed |
Foto maken? Zo helpt u de identificatie
Een foto van alleen het hoedje is vaak onvoldoende. Fotografeer indien mogelijk:
- De bovenkant.
- De onderzijde.
- De steel.
- De voet.
- De groeiplaats.
Deskundige identificatie kan belangrijk zijn, omdat het risico sterk per soort verschilt.
Paddenstoelen bij paarden
Bij paarden is het daarnaast belangrijk onderscheid te maken tussen paddenstoelen in de wei en schimmel in voer.
Beschimmeld hooi of krachtvoer kan schimmeltoxinen bevatten zonder dat er zichtbare paddenstoelen aanwezig zijn. Geef daarom altijd schoon, goed opgeslagen ruwvoer en verwijder onbekende paddenstoelen uit de weide waar mogelijk.
Hoe voorkomt u opname?
Vooral bij honden die graag iets van de grond pakken is preventie belangrijk.
Praktische tips:
- Controleer tuin en gazon na nat weer.
- Verwijder paddenstoelen uit tuin of weide.
- Oefen commando's als “laat” en “los”.
- Houd jonge honden extra goed in de gaten.
- Houd echte straateters tijdelijk korter bij u in bosrijke of vochtige gebieden.
Mag mijn dier gewone champignons eten?
Paddenstoelen uit de supermarkt zijn iets anders dan onbekende wilde soorten. Reguliere champignons voor menselijke consumptie vormen doorgaans geen vergiftigingsrisico.
Let wel op bereidingen met ui, knoflook, veel vet, zout of saus. Die zijn niet geschikt voor hond of kat.
Wat zegt de wetenschap?
Een retrospectieve studie uit 2023 onderzocht 421 gevallen van paddenstoelenopname bij honden. Bij 45% ging het om een niet-giftige soort. De meest voorkomende giftige groep veroorzaakte vooral maag-darmklachten. De totale overleving was hoog, maar er kwamen ook dodelijke intoxicaties voor.
De belangrijkste conclusie voor de praktijk: snelle identificatie en vroeg veterinair overleg zijn belangrijk, omdat het uiterlijk van een paddenstoel weinig zegt over het risico.
Conclusie
De meeste paddenstoelen leveren geen probleem op zolang uw dier ze niet opeet. Vooral honden lopen risico doordat zij sneller iets van de grond pakken.
Heeft uw hond, kat of paard een onbekende wilde paddenstoel gegeten? Maak foto's, bewaar zo mogelijk een exemplaar en neem contact op met uw dierenarts. Wacht niet op symptomen.
Vragen?
Neem gerust contact op met ons op: [email protected]
Thuisbezorgservice: www.dierapotheker.nl
Bronnen
- Seljetun KO, Kragstad HR. A retrospective evaluation of mushroom ingestions in 421 dogs in Norway (2011–2022). Veterinary Record Open. 2023.
- Merck Veterinary Manual. Overview of Mushrooms Toxic to Animals.
- Goupil RC et al. Clinical recovery of 5 dogs from amatoxin mushroom poisoning using an adapted Santa Cruz protocol for people. Journal of Veterinary Emergency and Critical Care. 2021.
- Lake Z et al. α-amanitin toxicosis leading to acute death in a puppy. Frontiers in Veterinary Science. 2025.
Veelgestelde vragen over paddenstoelen en dieren
1. Wat moet ik doen als mijn hond een paddenstoel heeft gegeten?
Maak foto's, bewaar indien mogelijk een exemplaar en neem direct contact op met uw dierenarts.
2. Zijn alle wilde paddenstoelen giftig?
Nee. Veel soorten zijn niet giftig, maar giftige en niet-giftige soorten zijn moeilijk betrouwbaar van elkaar te onderscheiden.
3. Welke klachten kan een paddenstoelvergiftiging geven?
Onder andere braken, diarree, kwijlen, wankelen, trillen, toevallen, benauwdheid en in ernstige gevallen lever- of nierschade.
4. Zijn paddenstoelen ook gevaarlijk voor katten en paarden?
Ja. Vergiftiging wordt bij katten en paarden minder vaak beschreven dan bij honden, maar opname van een onbekende wilde paddenstoel is ook bij hen reden om uw dierenarts te raadplegen.
