Het westnijlvirus is sinds 2026 extra actueel voor Nederlandse paardeneigenaren. In augustus 2026 bevestigde de NVWA een besmetting bij een paard in Zuid-Holland. Ook werd een vogel positief getest in een andere regio. Dat laat zien dat er in Nederland muggen actief zijn die het westnijlvirus bij zich dragen.
In het kort
Het westnijlvirus komt voor bij vogels en wordt overgebracht door steekmuggen. Muggen kunnen het virus doorgeven aan paarden en mensen. Paarden en mensen zijn eindgastheren: zij kunnen het virus niet verder verspreiden. De meeste paarden worden niet ziek, maar ongeveer 20% krijgt wel klachten. Een klein deel kan ernstig ziek worden met zenuwverschijnselen, zoals stijfheid, coördinatieproblemen of verlamming. Vaccinatie en muggenpreventie zijn de belangrijkste maatregelen.
Wat is het westnijlvirus?
Het westnijlvirus, vaak afgekort als WNV, is een virus dat vooral circuleert tussen vogels en muggen. Muggen raken besmet wanneer zij bloed zuigen bij besmette vogels. Daarna kunnen zij het virus overbrengen op andere vogels, paarden of mensen.
Een belangrijk punt: een besmet paard is geen besmettingsbron voor andere paarden of mensen. Voor verspreiding is altijd een besmette mug nodig. Het RIVM beschrijft de huissteekmug, Culex pipiens, als de belangrijkste mug die het virus in Nederland kan overbrengen.
Waarom is dit nu actueel?
In 2025 werd in Nederland voor het eerst officieel een westnijlvirusinfectie bij een paard bevestigd. In augustus 2026 volgde opnieuw een bevestigde besmetting bij een paard in Zuid-Holland. Ook werd het virus vastgesteld bij een zanglijster in Utrecht. Volgens Wageningen Bioveterinary Research was het virus bij deze vogel genetisch nauw verwant aan het virus dat in 2025 in Nederlandse muggen en dode vogels werd gevonden.
Dat betekent niet dat ieder paard direct groot risico loopt, maar wel dat het virus in Nederland aanwezig is. Vooral in de muggenperiode, grofweg van voorjaar tot najaar, is alertheid verstandig.
Welke paarden lopen meer risico?
In principe kan elk paard of iedere pony door een besmette mug worden gestoken. Extra aandacht is verstandig bij:
- Paarden in waterrijke gebieden.
- Paarden in regio’s waar WNV is vastgesteld.
- Paarden die veel buiten staan tijdens schemering.
- Oudere paarden of paarden met verminderde weerstand.
- Paarden die niet gevaccineerd zijn.
- Paarden die reizen naar gebieden waar WNV vaker voorkomt.
Heeft u een paard in een waterrijke omgeving of reist uw paard naar het buitenland? Bespreek vaccinatie dan tijdig met uw dierenarts.
Symptomen van westnijlvirus bij paarden
De meeste paarden krijgen geen duidelijke klachten. Als er wel klachten ontstaan, kunnen deze mild beginnen.
Mogelijke signalen zijn:
- Koorts.
- Sloomheid.
- Minder eetlust.
- Lusteloosheid.
- Spiertrillingen.
- Stijfheid.
- Wankel lopen.
- Coördinatieproblemen.
- Zwakte.
- Verlammingsverschijnselen.
- Niet goed kunnen opstaan.
De NVWA noemt onder meer koorts, griepachtige verschijnselen, verlies van eetlust, sloomheid, lusteloosheid en zenuwverschijnselen van stijfheid tot verlamming als symptomen bij paarden.
Signaal-actie: wanneer belt u de dierenarts?
| Wat u ziet | Wat kan dit betekenen? | Wat doet u? |
|---|---|---|
| Koorts en sloomheid in de muggenperiode | Mogelijke infectie, niet specifiek voor WNV | Neem contact op met uw dierenarts |
| Spiertrillingen of stijfheid | Mogelijke neurologische klacht | Bel dezelfde dag uw dierenarts |
| Wankel lopen of coördinatieverlies | Alarmsignaal | Direct dierenarts bellen |
| Paard zakt door de benen | Spoedsituatie | Direct spoedhulp inschakelen |
| Meerdere dode vogels in de omgeving | Mogelijke virusactiviteit | Meld dit bij de juiste instantie en wees extra alert |
Westnijlvirus is meldingsplichtig. De melding heeft volgens WUR geen directe gevolgen voor paard of houder, maar helpt wel bij monitoring en vroegtijdige signalering.
Hoe wordt westnijlvirus vastgesteld?
De dierenarts beoordeelt de klachten, de regio, het seizoen, vaccinatiestatus en eventuele neurologische verschijnselen. Bloedonderzoek kan helpen om antistoffen of aanwijzingen voor infectie aan te tonen. Bij verdenking kan aanvullend onderzoek via gespecialiseerde laboratoria nodig zijn.
Een recente wetenschappelijke review over diagnostiek en surveillance bij paarden benadrukt dat goede monitoring van paarden, muggen, vogels en omgevingsdata belangrijk is om WNV vroegtijdig te herkennen en uitbraken beter te begrijpen.
Is westnijlvirus te behandelen?
Er is geen specifieke behandeling die het virus bij het paard direct uitschakelt. De behandeling is ondersteunend en hangt af van de klachten. Denk aan rust, ontstekingsremming, infuus, ondersteuning bij eten en drinken of intensieve zorg bij ernstige neurologische verschijnselen.
Hoe eerder een paard met neurologische klachten wordt beoordeeld, hoe beter de dierenarts kan inschatten welke ondersteuning nodig is.
Vaccinatie tegen westnijlvirus
Paarden kunnen tegen WNV worden gevaccineerd. WUR vermeldt dat paarden door middel van jaarlijkse vaccinatie tegen een WNV-infectie kunnen worden beschermd.
Bespreek met uw dierenarts:
- Of vaccinatie zinvol is voor uw paard.
- Wanneer u het beste start.
- Hoe de basisvaccinatie eruitziet.
- Wanneer een jaarlijkse booster nodig is.
- Of vaccinatie verstandig is vóór reizen naar risicogebieden.
Praktische tip: bespreek WNV-vaccinatie bij voorkeur vóór het muggenseizoen. Dan heeft het lichaam tijd om bescherming op te bouwen.
Muggenpreventie: de praktische basis
Omdat muggen het virus overbrengen, is muggenpreventie belangrijk. U voorkomt daarmee niet elke steek, maar u verlaagt wel de kans op blootstelling.
1. Haal stilstaand water weg
Muggen ontwikkelen zich in stilstaand water. Controleer daarom wekelijks:
- Emmers.
- Kruiwagens.
- Dakgoten.
- Waterbakranden.
- Oude banden.
- Dekzeilen.
- Plassen rond de stal.
- Verstopte afvoerputjes.
Originele tip: loop na regen één vaste “muggenronde” over het erf. Alles waar langer dan enkele dagen water in blijft staan, is verdacht.
2. Bescherm in de schemering
Veel muggen zijn vooral actief rond schemering en nacht. Zet gevoelige paarden dan bij voorkeur op stal of op een plek met minder muggen. Gebruik horren, ventilatoren of fijnmazige bescherming waar dat praktisch kan.
3. Gebruik vliegendekens en maskers
Een goed passend vliegendeken of vliegenmasker kan helpen om insectencontact te verminderen. Controleer dagelijks of er geen schuurplekken ontstaan.
4. Gebruik insectwerende middelen passend bij paarden
Gebruik alleen middelen die geschikt zijn voor paarden en volg de gebruiksaanwijzing. Let op bij drachtige merries, jonge dieren, gevoelige huid of combinatie met andere producten.
Bekijk ook de categorie vliegen- en insectenbescherming voor paarden voor praktische ondersteuning tijdens het muggenseizoen.
5. Houd de stal minder aantrekkelijk voor muggen
Muggen houden van beschutte, vochtige plekken. Zorg voor ventilatie, verwijder mest regelmatig en beperk natte hoeken. Een ventilator kan muggen hinderen, omdat zij slecht vliegen in luchtstroming.
Westnijlvirus en reizen met paarden
Gaat uw paard naar het buitenland, een wedstrijd, trainingsstal of dekstation? Controleer dan tijdig of WNV in het gebied voorkomt. In delen van Zuid-, Midden- en Oost-Europa komt het virus al langer voor. Ook Duitsland zag de afgelopen jaren meer meldingen bij paarden en vogels.
Reist uw paard naar een risicogebied? Bespreek vaccinatie en muggenbescherming ruim op tijd met uw dierenarts. Combineer dit met algemene weerstandsondersteuning voor paarden wanneer uw paard extra belasting krijgt door transport, wedstrijden of omgevingswissel.
Wat moet u niet doen?
Wacht niet af bij neurologische klachten. Gebruik geen insectenmiddelen die niet geschikt zijn voor paarden. Vertrouw niet alleen op een vliegendeken als er veel muggen zijn. Laat emmers, bakken of dakgoten niet wekenlang met stilstaand water staan. En denk niet dat een paard met WNV andere paarden besmet; de mug is de schakel.
Conclusie
Het westnijlvirus is in Nederland niet langer alleen een buitenlands aandachtspunt. De bevestigde besmettingen bij paarden en vogels laten zien dat alertheid nodig is. De meeste paarden worden niet ziek, maar een klein deel kan ernstige zenuwverschijnselen krijgen. Herken signalen op tijd, beperk muggen, haal stilstaand water weg en bespreek vaccinatie met uw dierenarts. Zeker vóór het muggenseizoen en bij reizen naar risicogebieden is voorbereiding belangrijk.
Bronvermelding
Belangrijke bronnen voor deze blog zijn de NVWA-melding van 6 augustus 2026 over WNV bij een paard en vogel in Nederland en de informatie van Wageningen Bioveterinary Research over bevestiging, verspreiding en vaccinatie bij paarden. Daarnaast is gebruikgemaakt van een wetenschappelijke review over diagnostiek en surveillance van WNV bij paarden.
Vragen?
Neem gerust contact op met ons op: [email protected]
Thuisbezorgservice: www.dierapotheker.nl
Veelgestelde vragen over westnijlvirus bij paarden
1. Wat is westnijlvirus bij paarden?
Westnijlvirus is een door muggen overgebracht virus. Het circuleert vooral tussen vogels en muggen, maar kan ook paarden besmetten.
2. Kan een paard een ander paard besmetten?
Nee. Paarden zijn eindgastheren en verspreiden het virus niet verder. Voor besmetting is een besmette mug nodig.
3. Wat zijn de symptomen van westnijlvirus bij paarden?
Symptomen kunnen zijn: koorts, sloomheid, minder eetlust, spiertrillingen, stijfheid, wankel lopen, coördinatieproblemen en soms verlamming.
4. Is westnijlvirus meldingsplichtig?
Ja, een besmetting met westnijlvirus is meldingsplichtig. Dit helpt om de verspreiding in Nederland te volgen.
5. Kan ik mijn paard vaccineren tegen westnijlvirus?
Ja. Paarden kunnen tegen WNV worden gevaccineerd. Bespreek met uw dierenarts wanneer vaccinatie voor uw paard verstandig is.
6. Hoe bescherm ik mijn paard tegen muggen?
Verwijder stilstaand water, beperk buitenstaan tijdens schemering, gebruik vliegendekens of vliegenmaskers en kies insectwerende middelen die geschikt zijn voor paarden.
7. Is westnijlvirus gevaarlijk voor mensen?
Mensen kunnen ook besmet raken via een muggenbeet, maar niet via een besmet paard. Het RIVM geeft aan dat de meeste mensen geen klachten krijgen; een klein deel wordt ernstig ziek.
