Hondenziekte, ook wel de ziekte van Carré of canine distemper genoemd, is een ernstige en zeer besmettelijke virusziekte bij honden. De ziekte kan klachten geven aan de luchtwegen, maag en darmen, huid, ogen en het zenuwstelsel. Vooral pups, jonge honden, ongevaccineerde honden en honden met een verminderde weerstand lopen risico.
In het kort
Hondenziekte wordt veroorzaakt door het canine distemper virus. Besmetting kan plaatsvinden via de lucht, bijvoorbeeld door niezen en hoesten, maar ook via urine, ontlasting en direct contact met besmette dieren. Klachten kunnen beginnen met koorts, sloomheid, neus- en ooguitvloeiing, hoesten, braken en diarree. In ernstige gevallen ontstaan zenuwverschijnselen zoals trillen, spiertrekkingen, ongecoördineerd bewegen of toevallen. Vaccinatie is de belangrijkste bescherming tegen hondenziekte. In juni 2026 is hondenziekte opnieuw actueel geworden door bevestigde gevallen in Driebergen en Njmegen en omgeving.
Wat is hondenziekte?
Hondenziekte is een infectie met het canine distemper virus, een morbillivirus. Het virus is verwant aan het mazelenvirus bij de mens, maar hondenziekte is geen ziekte waar mensen ziek van worden. Katten zijn ook niet gevoelig voor deze infectie. Honden, vossen, fretten en verschillende marterachtigen kunnen wel gevoelig zijn.
De ziekte kan mild verlopen, maar ook levensbedreigend zijn. Dat hangt onder meer af van leeftijd, vaccinatiestatus, weerstand en de hoeveelheid virus waaraan het dier is blootgesteld. Cornell University beschrijft dat jonge of ongevaccineerde honden het meest gevoelig zijn en dat goed gevaccineerde honden meestal beschermd zijn.
Waarom is hondenziekte nu weer actueel?
Hondenziekte komt in Nederland door vaccinatie gelukkig veel minder vaak voor dan vroeger. Toch kan het virus opnieuw opduiken, vooral wanneer onbeschermde honden met elkaar in contact komen of wanneer er besmetting is vanuit wilde dieren zoals vossen of marters.
Actueel is dat Dierenkliniek Dijkshoorn meldt dat er in de regio Driebergen en omgeving een uitbraak van hondenziekte is vastgesteld. De kliniek waarschuwt voor klachten zoals diarree, braken, niezen, hoesten, ooguitvloeiing, sloomheid en zenuwverschijnselen. Ook adviseert de kliniek om de vaccinatiestatus van honden te controleren, voorzichtig te zijn op uitlaatvelden en hondenweides en contact met zieke honden te vermijden. De KNMvD meldt dat bij meerdere honden in de omgeving van Nijmegen eind juni 2026 hondenziekte (canine distemper virus, CDV) is vastgesteld.
Hoe raakt een hond besmet?
Hondenziekte verspreidt zich makkelijk. Het virus kan worden uitgescheiden via neus- en ooguitvloeiing, speeksel, urine en ontlasting. Besmetting kan ontstaan door direct contact met een zieke hond, maar ook via druppeltjes in de lucht bij hoesten of niezen.
Let vooral op plekken waar veel honden samenkomen, zoals:
- Hondenweides.
- Uitlaatvelden.
- Hondenpensions.
- Hondenscholen.
- Evenementen met honden.
- Opvanglocaties.
- Gebieden waar honden in contact kunnen komen met wilde dieren.
Het virus overleeft buiten het dier minder goed dan sommige andere virussen, maar indirecte overdracht via handen, kleding, voerbakken of materialen is wel mogelijk. Hygiëne en afstand houden bij verdenking blijven daarom belangrijk.
Welke honden lopen het meeste risico?
Iedere onbeschermde hond kan ziek worden, maar sommige honden lopen extra risico.
| Hond | Risico |
|---|---|
| Pups | Weerstand is nog in opbouw |
| Ongevaccineerde honden | Geen of onvoldoende bescherming |
| Honden met onbekende vaccinatiestatus | Bescherming is onzeker |
| Honden uit opvang of import | Vaccinatieopbouw kan onduidelijk zijn |
| Honden met verminderde weerstand | Grotere kans op ernstig verloop |
| Fretten | Ook gevoelig voor hondenziekte |
Pups vormen een speciale groep. Zij krijgen via de moeder antistoffen mee, maar die bescherming neemt af. In de periode waarin maternale antistoffen dalen en de eigen vaccinatiebescherming nog moet worden opgebouwd, kunnen pups kwetsbaar zijn.
Symptomen van hondenziekte
De klachten kunnen per hond verschillen. Soms begint hondenziekte met vage verschijnselen die lijken op een luchtweginfectie of maag-darmklacht. Later kunnen ernstige klachten ontstaan.
Vroege signalen
Let op:
- Koorts.
- Sloomheid.
- Minder eetlust.
- Niezen.
- Hoesten.
- Neusuitvloeiing.
- Ooguitvloeiing.
- Braken.
- Diarree.
- Vermageren.
Ernstige signalen
Bij een ernstiger verloop kunnen ontstaan:
- Benauwdheid.
- Longontsteking.
- Uitdroging.
- Dikke, verharde voetzooltjes.
- Verharde huid van de neus.
- Spiertrekkingen.
- Trillen.
- Wankel lopen.
- Toevallen.
- Verlamming.
- Gedragsverandering.
Het MSD Veterinary Manual beschrijft hondenziekte als een systemische virusziekte waarbij koorts, sloomheid, verminderde eetlust, luchtwegklachten, diarree en later neurologische verschijnselen zoals spiertrekkingen en toevallen kunnen optreden.
Signaal-actie: wat doet u bij verdenking?
| Signaal | Actie |
|---|---|
| Uw hond hoest, niest en heeft oog- of neusuitvloeiing | Houd afstand van andere honden en bel uw dierenarts |
| Uw hond braakt, heeft diarree en is sloom | Neem dezelfde dag contact op met uw dierenarts |
| Uw hond trilt, wankelt of krijgt toevallen | Bel direct uw dierenarts of spoedkliniek |
| Uw hond is niet gevaccineerd en is in contact geweest met een verdachte hond | Overleg direct met uw dierenarts |
| Er is hondenziekte in uw regio gemeld | Controleer paspoort of titerstatus en vermijd risicoplekken |
Ga bij verdenking niet met uw hond in de wachtkamer zitten zonder overleg. Bel eerst. Zo kan de dierenarts maatregelen nemen om andere honden te beschermen.
Hoe wordt hondenziekte vastgesteld?
De dierenarts kijkt naar de klachten, vaccinatiestatus, leeftijd, contactgeschiedenis en eventuele lokale uitbraken. Omdat de symptomen kunnen lijken op andere infecties, is aanvullend onderzoek vaak nodig.
Mogelijke onderzoeken zijn:
- Klinisch onderzoek.
- PCR-test op bijvoorbeeld neus-, keel-, oog- of urinemateriaal.
- Bloedonderzoek.
- Beeldvorming bij longklachten.
- Aanvullend neurologisch onderzoek bij zenuwverschijnselen.
Een negatieve test sluit hondenziekte niet altijd volledig uit. De betrouwbaarheid hangt onder meer af van ziektestadium, monstermateriaal en vaccinatiegeschiedenis. Daarom blijft het totaalbeeld belangrijk.
Is hondenziekte te behandelen?
Er is geen eenvoudige behandeling die het virus zelf direct uitschakelt. De behandeling is ondersteunend en gericht op het helpen van de hond door de infectie heen.
De dierenarts kan, afhankelijk van de klachten, kiezen voor:
- Opname in isolatie.
- Infuus bij uitdroging.
- Medicatie tegen braken.
- Ondersteuning bij diarree.
- Voeding of dwangvoeding wanneer eten niet lukt.
- Antibiotica bij secundaire bacteriële infecties.
- Medicatie bij toevallen of neurologische klachten.
- Zuurstof of intensieve zorg bij benauwdheid.
De prognose verschilt sterk. Sommige honden herstellen, maar neurologische schade kan blijvend zijn. Bij ernstige zenuwverschijnselen of longproblemen is de prognose vaak voorzichtiger.
Vaccinatie: de belangrijkste bescherming
Vaccinatie is de belangrijkste manier om hondenziekte te voorkomen. Hondenziekte valt onder de basisvaccinaties van de hond. In het vaccinatiepaspoort staat hondenziekte meestal vermeld als D of Distemper, vaak in combinatie met H en P: DHP.
DHP staat voor:
| Letter | Betekenis |
|---|---|
| D | Distemper, hondenziekte |
| H | Hepatitis, besmettelijke leverziekte |
| P | Parvo |
Bij een correcte vaccinatieopbouw vanaf de puppyleeftijd voor hondenziekte wordt doorgaans uitgegaan van minimaal 3 jaar bescherming. Leptospirose is een andere ziekte en vraagt meestal jaarlijkse vaccinatie.
Twijfelt u of uw hond beschermd is? Kijk in het dierenpaspoort of neem contact op met uw dierenarts. U kunt ook bespreken of een titerbepaling zinvol is.
Titeren: wanneer is dat nuttig?
Met een titerbepaling kan worden gekeken of uw hond antistoffen heeft tegen onder meer hondenziekte, parvo en hepatitis. Dat kan helpen bij de vraag of hervaccinatie nodig is.
Titeren kan nuttig zijn bij:
- Honden met onbekende vaccinatiegeschiedenis.
- Honden waarbij u vaccinaties gericht wilt plannen.
- Honden waarbij twijfel bestaat over voldoende bescherming.
- Volwassen honden die eerder correct zijn gevaccineerd.
Belangrijk: titeren is geen vervanging voor alle vaccinaties. Voor leptospirose en kennelhoest wordt titerbepaling in de praktijk niet op dezelfde manier gebruikt als voor DHP.
Praktische tips bij een regionale uitbraak
Wanneer er hondenziekte in uw regio is gemeld kunt u het risico praktisch verlagen.
- Controleer direct het vaccinatiepaspoort van uw hond.
- Zoek naar de D of Distemper op de vaccinatiesticker.
- Is de DHP-vaccinatie langer dan 3 jaar geleden? Overleg met uw dierenarts.
- Vermijd tijdelijk drukke hondenweides en uitlaatvelden.
- Laat uw hond niet snuffelen aan urine of ontlasting van andere honden.
- Houd afstand van honden met hoesten, snot, diarree of sloomheid.
- Was handen en reinig materialen na contact met onbekende of zieke honden.
- Houd pups en onvolledig gevaccineerde honden extra beschermd.
- Bel uw dierenarts bij twijfel, ook als klachten mild lijken.
- Informeer oppas, uitlaatservice of pension over de actuele situatie.
Originele tip: maak een vaccinatie-fotoalbum
Maak in uw telefoon een mapje “gezondheid hond” met foto’s van:
- De pagina met chipnummer.
- De DHP-vaccinatiesticker.
- De leptospirosevaccinatie.
- Eventuele rabiësvaccinatie.
- Titeruitslagen.
- Medicatiegegevens.
Zo kunt u bij een uitbraak, pensionbezoek, vakantie of spoedsituatie snel controleren wat de status is. Dit voorkomt twijfel op het moment dat snelheid belangrijk is.
Hondenziekte, kennelhoest of parvo?
De klachten kunnen overlappen, maar de ziekten zijn verschillend.
| Ziekte | Typische kenmerken | Belangrijk verschil |
|---|---|---|
| Hondenziekte | Hoesten, oog- en neusuitvloeiing, diarree, neurologische klachten | Kan meerdere orgaansystemen aantasten |
| Kennelhoest | Hoesten, kokhalzen, vaak verder redelijk fit | Meestal vooral luchtwegen |
| Parvo | Ernstig braken, bloederige diarree, sloomheid | Vooral maag-darmkanaal, zeer ernstig bij pups |
| Leptospirose | Koorts, sloomheid, nier- of leverproblemen | Zoönose, kan ook voor mensen risico geven |
Omdat de eerste klachten op elkaar kunnen lijken, is zelfdiagnose niet verstandig. Bel bij twijfel altijd uw dierenarts.
Kan hondenziekte gevaarlijk zijn voor mensen of katten?
Voor mensen is hondenziekte niet gevaarlijk. Ook huiskatten zijn niet gevoelig voor deze infectie. Fretten zijn wel gevoelig en kunnen ernstig ziek worden. Heeft u naast honden ook fretten in huis, bespreek bescherming dan met uw dierenarts.
Conclusie
Hondenziekte is zeldzamer geworden door vaccinatie, maar niet verdwenen. De actuele meldingen laten zien dat alertheid nodig blijft. Controleer daarom of uw hond goed beschermd is tegen DHP, wees voorzichtig op plekken waar veel honden samenkomen en bel uw dierenarts bij klachten zoals hoesten, ooguitvloeiing, braken, diarree, sloomheid of zenuwverschijnselen. Vroege herkenning helpt niet alleen uw eigen hond, maar beperkt ook verdere verspreiding.
Vragen?
Neem gerust contact op met ons op: [email protected]
Thuisbezorgservice: www.dierapotheker.nl
Veelgestelde vragen over hondenziekte
1. Wat is hondenziekte bij honden?
Hondenziekte is een ernstige virusinfectie door het canine distemper virus. De ziekte kan klachten geven aan luchtwegen, maag en darmen, huid, ogen en zenuwstelsel.
2. Wat zijn de eerste symptomen van hondenziekte?
De eerste signalen zijn vaak koorts, sloomheid, minder eetlust, niezen, hoesten, neus- en ooguitvloeiing, braken of diarree.
3. Kan mijn gevaccineerde hond hondenziekte krijgen?
Een goed gevaccineerde hond is meestal goed beschermd. Geen enkele bescherming is absoluut, maar vaccinatie verkleint de kans op ziekte en ernstige klachten sterk.
4. Hoe weet ik of mijn hond tegen hondenziekte is gevaccineerd?
Kijk in het dierenpaspoort naar de vaccinatiesticker met D of Distemper. Vaak staat dit in de combinatie DHP: Distemper, Hepatitis en Parvo.
5. Is hondenziekte besmettelijk voor mensen?
Nee. Hondenziekte is niet gevaarlijk voor mensen. Katten zijn ook niet gevoelig voor deze infectie, maar fretten kunnen wel ernstig ziek worden.
6. Wat moet ik doen als er hondenziekte in mijn regio is?
Controleer de vaccinatiestatus van uw hond, vermijd tijdelijk drukke hondenplekken, laat uw hond niet snuffelen aan urine of ontlasting van andere honden en bel uw dierenarts bij twijfel of klachten.