Eikenprocessierups gevaarlijk voor hond en paard
De eikenprocessierups kan flinke klachten veroorzaken bij honden en paarden. Niet de rups zelf, maar vooral de brandharen vormen het risico. Deze microscopisch kleine haartjes kunnen in de bek, op de tong, in de ogen, op de huid en in de luchtwegen terechtkomen.
Vooral honden en paarden lopen risico. Honden kunnen aan nesten snuffelen of erin bijten. Paarden kunnen brandharen binnenkrijgen tijdens het grazen of via gras, hooi of kuilgras uit een besmet gebied. Ook oude nesten kunnen nog brandharen bevatten.
In 2026 kwamen de eerste eikenprocessierupsen in Nederland al op 23 maart uit het ei. Volgens Wageningen University & Research worden de brandharen pas later gevormd en werden de eerste rupsen met brandharen rond half mei verwacht. Dat maakt alertheid in het voorjaar en de zomer belangrijk, zeker bij eiken langs wandelroutes, weilanden en erfbeplanting.
Wat zijn de symptomen bij hond en paard?
Klachten ontstaan meestal na contact met brandharen. Deze kunnen irritatie veroorzaken aan huid, ogen, keel en luchtwegen. Het RIVM beschrijft onder andere jeuk, huiduitslag, oogirritatie en irritatie van neus, keel en luchtwegen na contact met brandharen. Bij dieren kunnen vergelijkbare klachten optreden.
Let bij uw hond of paard vooral op:
- Veel kwijlen of speekselen
- Zwelling van lippen, tong, mond of keel
- Roodheid, blaren of wondjes in de bek
- Jeuk, schuren of wrijven met de kop
- Rode, tranende of pijnlijke ogen
- Slikproblemen of niet willen eten
- Hoesten, benauwdheid of sloomheid
- Braken, kokhalzen, diarree of koliekachtige klachten
Bij paarden kunnen klachten extra vervelend zijn, omdat zij niet kunnen braken. Het Kenniscentrum Eikenprocessierups geeft aan dat paarden gevoelig lijken voor brandharen en onder andere koliek kunnen krijgen.
Waarom zijn brandharen zo gevaarlijk?
De brandharen van de eikenprocessierups zijn klein, scherp en voorzien van weerhaakjes. Ze kunnen gemakkelijk vast komen te zitten in slijmvliezen, ogen en luchtwegen. Brandharen kunnen vrijkomen door direct contact met rupsen of nesten, maar ook door wind, verkeer, maaien of het verstoren van oude nesten.
Een belangrijk aandachtspunt: ook lege of oude nesten kunnen nog brandharen bevatten. Het risico is dus niet alleen aanwezig wanneer u rupsen ziet. De meeste overlast ontstaat in de periode waarin de rupsen brandharen hebben, maar achtergebleven haren uit nesten kunnen ook later nog klachten geven.
Wat moet u doen als uw hond contact heeft gehad?
Vermoedt u dat uw hond contact heeft gehad met de eikenprocessierups? Voorkom dat uw hond verder likt, bijt of wrijft. Spoel de bek, snuit of ogen voorzichtig met veel lauw water als dat veilig kan.
Draag zelf handschoenen en voorkom dat u brandharen op uw huid of in uw ogen krijgt. Wrijf niet over de huid of ogen van uw hond, want daardoor kunnen brandharen dieper doordringen.
Neem contact op met uw dierenarts bij:
- Zwelling van bek, tong, lippen of keel
- Veel kwijlen of schuimbekken
- Benauwdheid of hoesten
- Oogklachten
- Sloomheid, pijn of niet willen eten
- Blaren, wondjes of verkleuring van de tong
Wacht bij klachten in de bek, keel of luchtwegen niet af. Zwelling kan snel problematisch worden.
Wat moet u doen als uw paard contact heeft gehad?
Haal uw paard weg bij de besmette eik of weide. Laat paarden niet grazen onder of vlak bij eiken met nesten. De NVWA geeft aan dat brandharen klachten kunnen veroorzaken zoals hevige jeuk, huiduitslag en irritatie aan ogen en luchtwegen, vooral in de maanden mei tot en met augustus.
Controleer uw paard op zwelling rond lippen, mond, tong en ogen. Let ook op speekselen, slecht eten, hoesten, benauwdheid en koliekverschijnselen.
Voorkom dat gras onder besmette eiken wordt gebruikt voor hooi of kuilgras. Plaats voerbakken, waterbakken en likstenen niet onder eikenbomen. Neem bij klachten altijd contact op met uw dierenarts.
Hoe voorkomt u problemen met de eikenprocessierups?
Voorkomen is bij de eikenprocessierups het belangrijkste.
Houd honden aan de lijn in gebieden met eikenprocessierupsen. Laat uw hond niet snuffelen aan nesten, boomstammen of gras onder besmette eiken. Ziet u nesten in een wandelgebied? Kies dan liever een andere route.
Voor paarden geldt: laat ze niet grazen onder of direct naast besmette eiken. Controleer weilanden met eikenbomen regelmatig. Gebruik geen gras, hooi of kuilgras uit een gebied waar brandharen aanwezig kunnen zijn.
Laat nesten professioneel verwijderen. Verwijder een nest nooit zelf, omdat brandharen zich dan juist kunnen verspreiden.
Wanneer moet u de dierenarts bellen?
Bel uw dierenarts direct wanneer uw hond of paard na mogelijk contact met de eikenprocessierups klachten krijgt.
Bel zeker bij:
- Zwelling van bek, tong, lippen, keel of ogen
- Veel kwijlen of schuimbekken
- Benauwdheid, hoesten of slikproblemen
- Blaren, wondjes of verkleuring van de tong
- Sloomheid, koorts, braken, diarree of koliek
- Rode, tranende of pijnlijke ogen
Bij contact met brandharen kan snelle behandeling schade beperken. Zeker bij honden en paarden kunnen klachten ernstiger verlopen wanneer veel brandharen zijn opgenomen.
Wat kunt u zelf in huis hebben?
Bij milde huidirritatie of na overleg met uw dierenarts kan ondersteunende verzorging helpen. Denk aan producten voor huidverzorging, wondverzorging of oogreiniging. Het wegspoelen van de brandharen met overvloedig water is zeker bij klachten in de mond van het dier, aan te raden. Inzetbaar zijn de Puur Bombyx druppels. Gebruik bij klachten aan bek, keel, ogen of luchtwegen nooit zomaar middelen zonder overleg met uw dierenarts.
Vragen?
Neem gerust contact op met ons op: [email protected]
Thuisbezorgservice: www.dierapotheker.nl
Veelgestelde vragen over eikenprocessierups bij hond en paard
1. Is de eikenprocessierups gevaarlijk voor honden?
Ja, vooral de brandharen van de eikenprocessierups zijn gevaarlijk voor honden. Een hond kan klachten krijgen door snuffelen aan een nest, bijten in rupsen of contact met brandharen in gras of op de grond. Let op kwijlen, zwelling van de bek, jeuk, oogklachten en benauwdheid.
2. Is de eikenprocessierups gevaarlijk voor paarden?
Ja, paarden kunnen gevoelig reageren op brandharen. Ze kunnen brandharen binnenkrijgen tijdens het grazen of via gras, hooi of kuilgras uit een besmet gebied. Klachten kunnen bestaan uit zwelling van lippen en mond, speekselen, slecht eten, oogklachten, luchtwegirritatie en koliekachtige klachten.
3. Wat moet ik doen als mijn hond aan een nest heeft gesnuffeld?
Spoel de snuit of bek voorzichtig met veel lauw water als dat veilig kan. Draag handschoenen en voorkom dat u zelf brandharen binnenkrijgt. Neem bij kwijlen, zwelling, benauwdheid, pijn of oogklachten direct contact op met uw dierenarts.
4. Kunnen oude nesten ook klachten veroorzaken?
Ja, ook oude en lege nesten kunnen nog brandharen bevatten. Deze brandharen kunnen nog lang irritatie veroorzaken. Laat uw hond of paard daarom niet in de buurt komen van oude nesten, boomstammen of gras onder besmette eiken.
5. Mag ik zelf een nest verwijderen?
Nee, verwijder nesten niet zelf. Door verstoring kunnen brandharen vrijkomen en zich verspreiden. Laat nesten verwijderen door een professionele bestrijder of meld de locatie bij de gemeente of terreineigenaar.
